Wie in Gent investeert in een nieuwbouwappartement of sleutel-op-de-deurwoning, verwerft vastgoed dat op het moment van contractering nog gerealiseerd moet worden. Om kopers te beschermen tegen buitenwettelijke voorschotten, vertragingen en het risico op insolventie van een bouwpromotor, geldt in België de wet Breyne.
De wet van 9 juli 1971 is van dwingend recht naast het algemene koop- en aannemingsrecht, dat vanaf 1 september 2027 wordt gemoderniseerd in het nieuwe Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Ze legt strikte spelregels op aan ontwikkelaars: het voorschot is begrensd tot maximaal 5%, betalingen verlopen uitsluitend volgens de reële werfvorderingen en een verplichte financiële waarborg stelt de afwerking van het gebouw veilig.
1. Het wettelijk toepassingsgebied
De Wet Breyne is van toepassing zodra een overeenkomst aan drie cumulatieve voorwaarden voldoet:
- Aard van het contract: Verkoop op plan, sleutel-op-de-deur of een aannemingsovereenkomst voor nieuwbouw (of een ingrijpende verbouwing van een bestaand gebouw waarbij de werken minstens 80% van de verkoopprijs bedragen en meer dan € 18.600 kosten).
- Bestemming: Het pand is bestemd voor huisvesting (al dan niet gecombineerd met een professioneel gedeelte).
- Betalingsmodaliteiten: De koper verricht een of meerdere betalingen vóór de volledige voltooiing van het gebouw.
Aandachtspunt voor Gentse projecten:
Bij sommige binnenstedelijke herontwikkelingen of renovaties stellen promotoren voor om met gescheiden contracten te werken (bv. een afzonderlijke overeenkomst voor de ruwbouw en een voor de afwerking). Wanneer werken op deze manier reëel en onafhankelijk worden opgesplitst over verschillende aannemers, vervalt in de regel de integrale Breyne-bescherming (bij kunstmatige opsplitsing om de wet te omzeilen blijft de bescherming alsnog gelden, en bovendien is een federale wetswijziging in voorbereiding om de wet uit te breiden naar grote renovatie- en cascoprojecten). Laat een compromis daarom vooraf toetsen door uw vastgoedjurist of notaris.
2. Strikt betalingsritme: voorschot en schijven
De wetgever bewaakt het evenwicht tussen de financiële inbreng van de koper en de daadwerkelijke vordering op de werf.
- Het voorschot: Mag bij het ondertekenen van de verkoopovereenkomst wettelijk nooit meer bedragen dan 5% van de totale aankoopsom. Bij een aankoop van € 400.000 bedraagt het voorschot exact maximaal € 20.000.
- De tussentijdse schijven: Het resterende saldo wordt uitsluitend in schijven gefactureerd naarmate de bouwwerken vorderen (bijvoorbeeld na het gieten van de funderingen, het optrekken van de ruwbouw of het plaatsen van het buitenschrijnwerk).
- Het architectenattest: De betaling van de reeds uitgevoerde werken bij het verlijden van de notariële akte vereist wettelijk een voorafgaand voortgangsattest, opgesteld en ondertekend door de onafhankelijke architect van het project (voor latere tussentijdse schijven is dit niet wettelijk verplicht, maar wordt dit vaak contractueel bedongen).
Bijkomende betalingen (boven op het wettelijke voorschot van 5%) die worden gevraagd voor de ondertekening van de notariële akte of zonder het wettelijk vereiste werfattest zijn onwettig.
3. Financiële solvabiliteitswaarborg
Een centraal onderdeel van de Wet Breyne is de verplichte financiële zekerheid bij een eventueel faillissement van de bouwpartner. De wet hanteert hierbij een strikt onderscheid:
- Erkende aannemers: Deponeren een borgtocht van 5% van de prijs van het op te richten gebouw (exclusief het grondaandeel) bij de Deposito- en Consignatiekas. Dit bedrag wordt in twee gelijke helften vrijgegeven: de eerste helft (2,5%) bij de voorlopige oplevering en de tweede helft (2,5%) bij de definitieve oplevering.
- Niet-erkende aannemers of promotoren: Moeten een 100% voltooiingswaarborg (of een terugbetalingswaarborg) voorleggen, afgeleverd door een erkende kredietinstelling. Deze waarborg garandeert dat de bank de nodige middelen vrijmaakt om het pand zonder meerkost voor de koper af te werken.
Opmerking: het Europees Hof van Justitie heeft op 26 februari 2026 geoordeeld dat dit onderscheid tussen erkende en niet-erkende aannemers strijdig is met het vrij verkeer van diensten; in afwachting van een verplichte wetswijziging blijft deze regeling echter nog tijdelijk van kracht.
Bij de aankoop van een appartement in mede-eigendom moet de waarborg zowel het privatieve kavel als het evenredige aandeel in de gemeenschappelijke delen dekken. Het officiële attest van de gestelde waarborg hoort als bijlage bij de notariële akte te worden gevoegd.
4. De wettelijke grenzen aan prijsherziening
Nieuwbouwcontracten bevatten geregeld een prijsherzieningsclausule om schommelingen in materiaalprijzen en loonkosten op te vangen. De Wet Breyne legt hier strikte grenzen aan op:
- Grondaandeel: Blijft te allen tijde vast en kan nooit worden geïndexeerd.
- Constructiewaarde: Maximaal 80% van de constructieprijs mag het voorwerp uitmaken van een herziening. Minimaal 20% van de bouwkost blijft onvoorwaardelijk vast.
- Objectieve parameters: De herzieningsformule moet transparant zijn en gekoppeld worden aan officiële indexen (zoals de loonkosten volgens het Paritair Comité van de bouw en de officiële materiaalkostenindices).
Clausules die een eenzijdige of niet-gespecificeerde prijsaanpassing toestaan, zijn nietig.
5. De dubbele oplevering en aansprakelijkheid
Omdat verborgen gebreken vaak pas zichtbaar worden na ingebruikname en onder invloed van wisselende seizoenen, schrijft de wet een oplevering in twee afzonderlijke fasen voor:
- De voorlopige oplevering: Bevestigt dat de woning bewoonbaar is en markeert de sleuteloverdracht en het overgaan van het risico. Zichtbare gebreken of onvolkomenheden worden gedetailleerd vastgelegd in een tegensprekelijk proces-verbaal (PV).
- De definitieve oplevering: Vindt minimaal één jaar na de voorlopige oplevering plaats. Deze stap bevestigt dat alle eerder genoteerde gebreken door de aannemer zijn verholpen. Pas na de definitieve oplevering kan de borgtocht bij de Deposito- en Consignatiekas worden vrijgegeven.
- Tienjarige aansprakelijkheid: Vanaf de definitieve oplevering (of vanaf de voorlopige oplevering indien dit geldig contractueel werd bepaald) dragen de aannemer, promotor en architect gedurende tien jaar de aansprakelijkheid voor zware gebreken die de stevigheid of stabiliteit van het gebouw (inclusief ernstige vochtproblemen die de draagconstructie aantasten) in het gedrang brengen.
6. Maatregelen bij vertraging of contractbreuk
Wanneer de contractuele uitvoeringstermijn wordt overschreden, voorziet de Wet Breyne in een verplichte compensatie:
- Vertragingsvergoeding: De overeenkomst moet een forfaitaire vergoeding per kalenderdag vertraging stipuleren. Dit bedrag moet minstens overeenkomen met de normale huurwaarde van het afgewerkte pand.
- Ingebrekestelling: Bij hardnekkige vertraging of het niet naleven van wettelijke voorschriften (zoals een eis tot tussentijdse overbetaling) dient de bouwheer schriftelijk in gebreke te worden gesteld via een aangetekend schrijven.
- Nietigheid: Contractbepalingen die strijdig zijn met de Wet Breyne zijn van rechtswege nietig, wat betekent dat de koper de toepassing van de wettelijke gunstregels kan afdwingen via de rechtbank.
Zekerheid als fundament voor uw aankoop in Gent
Een nieuwbouwappartement of residentieel project op plan kopen in het Gentse combineert hedendaags wooncomfort met energie-efficiënte architectuur. Het succes van een dergelijk dossier hangt evenwel af van de juridische nauwkeurigheid van het aankoopdossier. De Wet Breyne biedt een robuust beschermingskader, mits de bepalingen in het compromis en de basisakte met de nodige vakkennis worden gecontroleerd.
Immo Da Vinci begeleidt kopers en investeerders met een all-in-house benadering. Ons team van vastgoedspecialisten en juristen analyseert uw verkoopovereenkomst, bewaakt de naleving van de waarborgregelingen en ziet toe op een transparante opvolging tot en met de definitieve sleuteloverdracht. Zo blijft uw vastgoedtransactie van bij de start gevrijwaard van onzekerheden.